ಭಾರತದ ಈ ಉಪ್ಪುನೀರಿನ ಸರೋವರಗಳಿಗೆ ಎಂದಾದರೂ ಭೇಟಿ ನೀಡಿರುವಿರಾ?

ನೀವು ಉಪ್ಪುನೀರಿನ ಸರೋವರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಎಂದಾದರೂ ಕೇಳಿರುವಿರಾ? ನಿಮಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಈ ಲೇಖನಗಳ ಮೂಲಕ ತಿಳಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಹೈಪರ್ಸಲೈನ್ ಸರೋವರಗಳು ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಇವುಗಳು ಸಮುದ್ರದ ನೀರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಉಪ್ಪುನೀರಿನ ಸರೋವರಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಲವಣಗಳು ಮತ್ತು ಖನಿಜಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ನೀರು ಆವಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಲವಣಗಳು ಮತ್ತು ಖನಿಜಗಳು ಉಳಿದಿರುವುದರಿಂದ ಈ ರೀತಿಯ ಸರೋವರವು ಉಪ್ಪು ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಅದ್ಭುತ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ತಿಳಿಯಬೇಕೆ?

ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಸಂಭಾರ್ ಸರೋವರವನ್ನು ಭಾರತದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಒಳನಾಡಿನ ಉಪ್ಪುನೀರಿನ ಸರೋವರವೆಂದು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬಹುದು, ಆದರೆ ಒಡಿಶಾದ ಚಿಲ್ಕಾ ಸರೋವರವು ಭಾರತದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉಪ್ಪುನೀರಿನ ಸರೋವರ ಎಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗುತ್ತದೆ. ಉಪ್ಪುನೀರನ್ನು ಉಪ್ಪುನೀರು ಮತ್ತು ಸಿಹಿನೀರಿನ ಮಿಶ್ರಣವೆಂದು ಅರ್ಥೈಸಬಹುದು. ಸಿಹಿನೀರನ್ನು ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು ಆದರೆ ಉಪ್ಪುನೀರು ಕೆಳಭಾಗದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಭಾರತದ ಕೆಲವು ಉಪ್ಪುನೀರಿನ ಸರೋವರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯೋಣ

ಸಂಭರ್ ಸಾಲ್ಟ್ ಲೇಕ್ (ಉಪ್ಪುನೀರಿನ ಸರೋವರ), ರಾಜಸ್ಥಾನ

ಸಂಭಾರ್' ಪದವು 'ಉಪ್ಪು' ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸುತ್ತದೆ. ಸಂಭರ್ ಸಾಲ್ಟ್ ಲೇಕ್ ತನ್ನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಇತಿಹಾಸವನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ದೆವ್ವಗಳ ದೇವರುಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ'ಬ್ರಿಶ್ಪರ್ವ' ಗೆ ಸೇರಿತ್ತು. ಈ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಒಳನಾಡಿನ ಉಪ್ಪಿನ ಸರೋವರವು 'ಮಹಾಭಾರತ'ದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ ಎಂದು ನೀವು ನಂಬುತ್ತೀರಾ?

ವಿವಾದಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ದುಬಾರಿ ಲೋಹಗಳ ಭೂಮಿಯಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಉಪ್ಪನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ 'ಶಾಕಾಂಬರಿ ದೇವಿ'ಯನ್ನು ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದ 'ಶಾಕಾಂಬರಿ ದೇವಿ'ಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ದೇವಿಯು ಸರೋವರದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಅವಳಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದಳೆನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಾಂಬಾರ್ ಸರೋವರವನ್ನು ಜೈಪುರ ಮತ್ತು ಜೋಧಪುರ ಲಾರ್ಡ್ಸ್ ನಡುವೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ಕಠಿಣ ಸಮಯವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೊಳಗಾಯಿತು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರವೇ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಸರ್ಕಾರವು ಸರೋವರದ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಿತು.

ಜೈಪುರದಿಂದ 80 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಸಾರಿಗೆ ವಿಧಾನಗಳಿಂದಲೂ ತಲುಪಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇದು ರಾಮ್ಸರ್ ತಾಣವೂ ಆಗಿದೆ. ರಾಮ್ಸರ್ ಸ್ಥಳದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಿದೆ, ಇದರ ಅರ್ಥವೇನೆಂದರೆ, ಈ ಸ್ಥಳವು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಿಸರ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ರಾಮ್ಸರ್ ಒಪ್ಪಂದದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ರಾನ್ ಆಫ್ ಕಚ್‌ನಿಂದ ಬಂದ ನಂತರ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ವಲಸೆ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಈ ಉಪ್ಪುನೀರಿನ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವಾಸ್ತವ್ಯವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಮೋಡಿಮಾಡುವ ಗುಲಾಬಿ ಫ್ಲೆಮಿಂಗೋಗಳು, ಕಪ್ಪು-ರೆಕ್ಕೆಯ ಸ್ಟಿಲ್ಟ್‌ಗಳು, ಕೆಂಪು-ಶ್ಯಾಂಕ್ಸ್, ಕೊಕ್ಕರೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಯಾಂಡ್‌ಪೈಪರ್‌ಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಅದ್ಭುತವಾದ ನೋಟವನ್ನು ಒದಗಿಸಿ ಕೊಡುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು ಯಾರೂ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು.

ಸರೋವರದ ಲವಣಾಂಶವು ಮಧ್ಯಮವಾಗಿರುವಾಗ ಆಕಾರವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ನೀಲಿ-ಹಸಿರು ಮೈಕ್ರೊಅಲ್ಗೇಗಳಿಂದ ಹಾರುವಾಗ ಎತ್ತರದ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹಾರಾಟ ನಡೆಸುವುವುದನ್ನು ನೋಡುವುದು ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ದೃಶ್ಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಸ್ಥಳವು ದಿನೇ ದಿನೆ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಲೋನಾರ್ - ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ

ಪರಿಸರ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಸಮತಟ್ಟಾದ ಭೂದೃಶ್ಯಗಳು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಬುಲ್ಧಾನ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಲೋನಾರ್ ಸರೋವರವು ತನ್ನ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಯಿಂದ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕ್ಷಾರೀಯ ಮತ್ತು ಲವಣಯುಕ್ತ ನೀರಿನ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದೆ, ಇದು ಕೆಲವು ಅಪರೂಪದ ಜಾತಿಯ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.

ಅರಣ್ಯದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಜೀವಂತಿಕೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಹಸಿರುಮಯ ಪರಿಸರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸರೋವರವು ಖನಿಜಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಹಸಿರಿನೊಂದಿಗೆ ಉತ್ಸಾಹಭರಿತ ಕಾಡಿನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ, ಸರೋವರವು ಖನಿಜಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇಲ್ಲಿ ಮಾಸ್ಕೆಲಿನೈಟ್ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ದೇವಾಲಯಗಳ ನಿವಾಸಿಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತ ಬಾವಲಿಗಳು ಮತ್ತು ಇರುವೆಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ನಾಸಾದ ಪ್ರಕಾರ, ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಬಸಾಲ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲೋನಾರ್ ಕುಳಿಯ ಗೋಚರತೆಯು ಲೋನಾರ್ ಅನ್ನು ಚಂದ್ರನ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಭಾವದ ಕುಳಿಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಪ್ರತಿರೂಪವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಒಂದು ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ.

ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳು ಗಣೇಶನ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾ ಶಾಂತತೆಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ವಿಷ್ಣುವು ಲೋನಾಸುರನನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ದೈತ್ಯ ಸುದಾನ ದೇವಾಲಯದ ಮೂಲಕ ಸುಂದರವಾಗಿ ನಿರೂಪಿತವಾಗಿದೆ. ಕಮಲಜಾ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಶಂಕರ ಗಣೇಶ ದೇವಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಗೋಮುಖ ದೇವಸ್ಥಾನ ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ದೇವಾಲಯಗಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ತೇಜಸ್ಸು ಪ್ರಶಂಸನೀಯವಾಗಿದೆ.

ಚಿಲಿಕ ಸರೋವರ- ಒಡಿಶಾ

ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಪುರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭೂಸಂದಪುರದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣದ ಗಂಜಾನ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ರಂಭ-ಮಾಲುದ್ ವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಗಿರುವ ಈ ಸರೋವರವು ಏಷ್ಯಾದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಉಪ್ಪುನೀರಿನ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ, ಇದು ನವೆಂಬರ್ ಮತ್ತು ಫೆಬ್ರವರಿ ನಡುವಿನ ಗರಿಷ್ಠ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ 160 ಜಾತಿಗಳ ವರ್ಣರಂಜಿತ ಪಕ್ಷಿಗಳ ನೆಲೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹವಾಮಾನದ ರಚನೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಭೂಮಿಯು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ತೇವವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಇಲ್ಲಿ ಅಸಂಖ್ಯಾತವಾದ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಪಕ್ಷಿ ಸಂಕುಲಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಸಮುದ್ರ ಹದ್ದುಗಳು, ಓಸ್ಪ್ರೇಗಳು, ಗೋಲ್ಡನ್ ಪ್ಲೋವರ್‌ಗಳು, ಸ್ಯಾಂಡ್‌ಪೈಪರ್‌ಗಳು, ಫ್ಲೆಮಿಂಗೊಗಳು, ಪೆಲಿಕನ್‌ಗಳು, ಸಲಿಕೆಗಳು, ಗಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಇರಾನ್, ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಸೈಬೀರಿಯಾದಿಂದ ಬರುವವುಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.

ಚಿಲಿಕ ಧಾಮವು ನಲ್ಬಾನಾ ದ್ವೀಪದ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿಯ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಯಿಂದಾಗಿ. ಹಲವಾರು ದ್ವೀಪಗಳು ಚಿಲ್ಕಾ ಸರೋವರದ ಪರಿಸರವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಸ್ಥಳವು ಸುಮಾರು ಭುಬನೇಶ್ವರ ನಗರದಿಂದ ಸುಮಾರು 100 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿಗೆ ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ರೈಲಿನ ಮೂಲಕವೂ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ.

ಪುಲಿಕಾಟ್ - ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ / ತಮಿಳುನಾಡು

ಭಾರತದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉಪ್ಪುನೀರಿನ ಸರೋವರ ಅಥವಾ ಆವೃತದ ಶ್ರೇಯವು ಚೆನ್ನೈ ನಗರದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ 60 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಪುಲಿಕಾಟ್ ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಭಾರೀ ಮಳೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿನ ಲವಣಾಂಶವು ಶೂನ್ಯಕ್ಕೆ ಮುಟ್ಟುತ್ತದೆ ಆದರೆ ನಂತರದ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ 52 ಪಿಪಿಎಮ್ ವರೆಗೆ ಪುನಃ ಲವಣಾಂಶವು ತಲುಪುತ್ತದೆ.

ಈ ಸರೋವರವು ಪ್ರಕೃತಿ ತಾಯಿಯ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ. ಈ ದೊಡ್ಡ ನೀರಿನ ಆವೃತವು ಫ಼್ಲಮಿಂಗೋಸ್, ಕಿಂಗ್ ಫಿಶರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟೋರ್ಕ್ಸ್ ಗಳಂತಹ ಹಲವಾರು ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿನ ಶಾಂತಯುತವಾದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಮಹದಾನಂದವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಆಡುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಲು ಮತ್ತು ದೃಶ್ಯವೀಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುವಂತಹ ಸ್ಥಳಗಳು ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರನ್ನು ಮೂಕವಿಸ್ಮಿತರನ್ನಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ ಡಚ್ಚರ ಸಮಯದ ಕಟ್ಟಡಗಳೂ ಸಹ ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಆಕರ್ಷಣೀಯ ಸೆಳೆತವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಪಚ್ ಪದ್ರಾ - ರಾಜಸ್ಥಾನ

ಪಚ್ಪದ್ರಾ ಸರೋವರವು ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಬರ್ಮೆರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಜನರ ಹೇಳಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಇದರಲ್ಲಿರುವ ಸೋಡಿಯಂ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಶೇಕಡಾ 98 ರಷ್ಟಿದೆ ಎಂದರೆ ನೀವು ನಂಬುವಿರಾ! ಈ ಸಮ್ಮೋಹನಗೊಳಿಸುವ ಸರೋವರವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಪ್ರವಾಸದ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಅನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಉತ್ತಮ.

ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಅಥವಾ ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ಪಿಕ್ನಿಕ್ ಕೈಗೊಂಡು ನಿಮ್ಮ ಅಮೂಲ್ಯ ಸಮಯವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಹೊಳೆಯುವ ನೀರಿನ ಸರೋವರವು ಬಹಳಷ್ಟು ಸುಂದರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸಾವಿರಾರು ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮೇಲೆ ಓಡಾಡುವ ನೋಟವು ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾದುದಾಗಿದೆ.

ಸಮೀಪದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯೆಂದರೆ ಜಸೋಲ್ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿರುವ ಮಾತಾ ರಾಣಿ ಭಟಿಯಾನಿ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸೇರಿಸಬಹುದು. ಸ್ವಲ್ಪ ಬಿಡುವಿನ ವೇಳೆಯನ್ನು ಕಳೆಯಲು ಇದು ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.