5 ನೇಯ ಶತಮಾನದ ವಿಸ್ಮಯಕರ ಜೋಗೇಶ್ವರಿ!

ಎಲ್ಲಿದೆ?

ಜೋಗೇಶ್ವರಿ ಎಂಬುದು ಮುಂಬೈ ಮಹಾನಗರದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಥಳವೊಂದರ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದು ಆ ಹೆಸರು ಅಲ್ಲಿರುವ ಅತಿ ಪುರಾತನ ಜೋಗೇಶ್ವರಿ ಗುಹೆಗಳ ಸಮೂಹದಿಂದಲೆ ಬಂದಿರುವುದಾಗಿದೆ.

ಚಿತ್ರಕೃಪೆ: Aalokmjoshi

ಶಕ್ತಿ ದೇವಿ

ಮೂಲತಃ ಜೋಗೇಶ್ವರಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತೆ ಯೋಗೇಶ್ವರಿಯ ಸನ್ನಿಧಿಯಿದೆ. ಶಕ್ತಿಯ ಅವತಾರದವಾದ ಈ ದೇವಿಯನ್ನು ಜೋಗೇಶ್ವರಿ ಎಂತಲೂ ಸಹ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಜೋಗೇಶ್ವರಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.

ಚಿತ್ರಕೃಪೆ: Vks0009

ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ

ಜೋಗೇಶ್ವರಿ ದೇವಿಯು ಎಷ್ಟು ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾಗಿದ್ದಾಳೆಂದರೆ ಮುಂಬೈ ನಗರ ಹಾಗೂ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಕೆಲವು ಸ್ಥಳೀಯ ಮರಾಠಿ ಕುಟುಂಬದವರ ಕುಲದೇವಿಯಾಗಿ ಜೋಗೇಶ್ವರಿ ಆರಾಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಗುಜರಾತಿನ ಕೆಲವು ಭಾಗದ ಜನರು ಈಕೆಯ ಅನುಯಾಯಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಚಿತ್ರಕೃಪೆ: Aalokmjoshi

ಇತಿಹಾಸಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ

ಬಲು ಪುರಾತನವಾದದ್ದು

ಕೆಲವು ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಗುಹಾ ದೇವಾಲಯಗಳು ಭಾರತದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಅತಿ ಪುರಾತನ ಬಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಕಡಿದ ಗುಹಾ ರಚನೆಗಳು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ ಎನ್ನುವುದು ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿದೆ.

ಚಿತ್ರಕೃಪೆ: Vks0009

ವಕಟಕ

ಹಿಂದೆ ಐದನೇಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವಕಟಕ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಪತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧ ಗುಹೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಅಜಂತಾ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲೋರಾಗುಹೆಗಳ ರಚನಾಕಾರ್ಯ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡು ಶಿಲ್ಪಕಾರರು ಮುಂಬೈ ಪ್ರದೇಶದತ್ತ ಸಾಗಿದರಂತೆ!

ಚಿತ್ರಕೃಪೆ: Vks0009

ಇದೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ

ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮುಂಬೈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಂಡೆ ಕಡೆದು ದೇವಾಲಯ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಕಾಮಾಗಾರಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದುಕೊಂಡವು ಹಾಗೂ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಜೋಗೇಶ್ವರಿ ಗುಹಾ ಸಮೂಹಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತೆನ್ನಲಾಗಿದೆ.

ಚಿತ್ರಕೃಪೆ: Aalokmjoshi

ಮುಂಬೈ ಹೃದಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ

ಪ್ರಸ್ತುತ ಮುಂಬೈ ನಗರದ ಜೋಗೇಶ್ವರಿ ಬಡಾವಣೆಯ ಹೃದಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತಾಣವಿದ್ದು ಸಾಕಷ್ಟು ಜನ ಇತಿಹಾಸಪ್ರಿಯ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಂದ ಭೇಟಿ ನೀಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

ಚಿತ್ರಕೃಪೆ: Vks0009

ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ

ಅಂಧೇರಿಯ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಿರುವ ಜೋಗೇಶ್ವರಿಗೆ ತೆರಳಲು ಬಸ್ಸು ನಿಲ್ದಾಣ, ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ ಹಾಗೂ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ಬಾಡಿಗೆ ರಿಕ್ಷಾಗಳು ಹಾಗೂ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ.

ಚಿತ್ರಕೃಪೆ: Vks0009

ಸಾಕಷ್ಟು ಜನ ಭಕ್ತರು

ಮೂಲತಃ ಈ ಗುಹೆಗಳು ಜೋಗೇಶ್ವರಿ ದೇವಿಯ ಕಾಲಿನ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಗೂ ಆಕೆಯ ಉಪಸ್ಥಿತಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದರೂ ಶಿವ ದೇವರಿಗೆ ಮುಡಿಪಾದ ಗುಹಾ ಸಂಕೀರ್ಣ ಇದಾಗಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಸಕಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಶಿವನ ಅನುಯಾಯಿಗಳೂ ಸಹ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.

ಚಿತ್ರಕೃಪೆ: Vks0009

ಮೊದಲಿಗೆ

ಮೊದ ಮೊದಲು ಇದನ್ನು ಅಂಬೋಲಿ ಗುಹೆಗಳೆಂದು ಕತ್ರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕಾರಣ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ ಅಂಬೋಲಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ. ಆದರೆ ಕ್ರಮೇಣ ಜೋಗೇಶ್ವರಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿ ಬಂತು.

ಚಿತ್ರಕೃಪೆ: Vks0009

ನೆರೆಯುವ ಭಕ್ತಾದಿಗಳು

ಪ್ರತಿ ಶಿವರಾತ್ರಿ ಹಬ್ಬ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ತಿಕ ಸೋಮವಾರಗಳಂದು ಇಲ್ಲಿ ಜನಸಾಗರವೆ ನೆರೆಯುತ್ತದೆ. ಮಿಕ್ಕಂತೆ ವಾರದಲ್ಲಿ ಸೋಮವಾರಗಳಂದು ಸಾಕಷ್ಟು ಜನರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.

ಚಿತ್ರಕೃಪೆ: vks0009

ಮುಖದ್ವಾರದಲ್ಲೆ

ಶಿವನಿಗೆ ನೆಚ್ಚಿನ ವಸ್ತುಗಳಾದ ಬಿಲ್ವ ಪತ್ರೆ, ಹಾಲು ಮುಂತಾದವುಗಳು ಈ ಗುಹಾ ಸಂಕೀರ್ಣ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದರ ಮುಂಚೆಯೆ ದೊರಕುತ್ತದೆ. ಈ ಗುಹಾ ಸಂಕೀರ್ಣವು ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶವೊಂದರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಿದ್ದು ಸುತ್ತಲೂ ಬಂಡೆಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು.

ಚಿತ್ರಕೃಪೆ: Vks0009

ಪ್ರಪ್ರಥಮವಾಗಿ

ಗುಹೆಗಳೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೆ ಮೊದಲಿಗೆ ಜೋಗೇಶ್ವರಿ ದೇವಿಯ ದರ್ಶನವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಜನರಿಂದ ಈ ದೇಗುಲ ತುಂಬಿ ತುಳುಕುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದಂತೆ ಹಲವು ಇತರೆ ಸನ್ನಿಧಿಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.

ಚಿತ್ರಕೃಪೆ: Aalokmjoshi

ವಿಶಿಷ್ಟ

ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧ ಸನ್ನಿಧಿಗಳನ್ನೂ ಹಾಗೂ ಹಿಂದು ದೇವರುಗಳ ಸನ್ನಿಧಿಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಕಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇದು ಬಲು ಮಹತ್ವ ಪಡೆದ ಅಂಶವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಎಂದರೆ ತಪ್ಪಾಗಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ.

ಚಿತ್ರಕೃಪೆ: Sainath468

ಸುಂದರವಾಗಿವೆ

ಈ ಗುಹಾ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಜೋಗೇಶ್ವರಿ ದೇವಿಯ ಹೊರತಾಗಿ ಗಣೇಶ, ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ಹಾಗೂ ಆಂಜನೇಯನ ಸನ್ನಿಧಿಗಳೂ ಸಹ ಉಪಶಿತವಿದ್ದು ಸಾಕಷ್ಟು ಜನ ಭಕ್ತಾದಿಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದು ಯಾಉದೊ ಒಂದು ರೀತಿಯ ವಿಚಿತ್ರ ಅನುಭೂತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆಂದು ಹಲವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿದೆ.

ಚಿತ್ರಕೃಪೆ: Aalokmjoshi

ನಿಮ್ಮದಾಗಬೇಕೆ?

ನಿಮಗೂ ಸಹ ಒಂದು ಆ ರೀತಿಯ ಅನುಭವ ಉಂಟಾಗಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆ ಇದ್ದರೆ ಮುಂಬೈಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ, ಜೋಗೇಶ್ವರಿ ಗುಹೆಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಮರೆಯದಿರಿ. ಸದ್ದು ಗದ್ದಲಗಳ ಜೀವನದ ರಭಸದ ನಡುವೆ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ, ನಿಶ್ಯ್ಅಬ್ದದಿಂದ ಸರ್ವರನ್ನೂ ಬರಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಜೋಗೇಶ್ವರಿ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಒಮ್ಮೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲೇಬೇಕಾದ ತಾಣ.

ಚಿತ್ರಕೃಪೆ: Vks0009

ಇದು ನಮ್ಮ ಆಸ್ತಿ

ಇನ್ನೊಂದು ವಿಷಾಯವೆಂದರೆ ಈ ಅದ್ಬುತ ಇತಿಹಾಸ ಸಾರುವ ತಾಣವನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಿ ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು ಹೋಗಬೇಕಾದ ಕರ್ತವ್ಯ ನಮ್ಮದಾಗಿದೆ. ಇಂದು ಈ ಸ್ಥಳವು ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಲೀಜು ಮಾಡಲಾಗುವ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿರುವುದು ದುರದೃಷ್ಟಕರ.

ಚಿತ್ರಕೃಪೆ: Aalokmjoshi