ಖಜುರಾಹೊದ ಕಾಮಪ್ರಚೋದಕ ಶಿಲ್ಪಗಳ ಹಿಂದೆ ಅಡಗಿದೆ ಹಲವಾರು ಪುರಾಣ ಕಥೆಗಳು    

ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಣೆ

ಖಜುರಾಹೊ ಹೆಸರು ಹಿಂದೂ ಪದ 'ಖಜೂರ್' ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಇದರರ್ಥ 'ಖರ್ಜೂರ'. ಈ ತಾಣವು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಹಿಷ್ಣುತೆಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದ್ದು, ಗಮನಾರ್ಹ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ಕಾಮಪ್ರಚೋದಕ ಶಿಲ್ಪಗಳು. ವಾತ್ಸ್ಯಾಯನ ಕಾಮಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದಂತೆ, ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ.

ಖಜುರಾಹೊ ಮೊದಲು 10 ರಿಂದ 12 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಈ ಭಾಗವನ್ನು ಆಳಿದ ಚಂದೇಲಾ ರಜಪೂತರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ರಾಜ್ಯದ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 20 ಚ.ಕಿ.ಮೀ. ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಖಜುರಾಹೊ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ, ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ದೇವಾಲಯಗಳೆಂದು ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

85 ರಿಂದ 25 ಕ್ಕೆ ಇಳಿದ ದೇವಾಲಯಗಳು

ಬುಂದೇಲ್ಖಂಡ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಖಜುರಾಹೊ ದೇವಾಲಯಗಳ ಕೆತ್ತನೆಗಳು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರನ್ನು ಮಂತ್ರಮುಗ್ಧರನ್ನಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯಗಳು ಭಾರತದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಕಲಾತ್ಮಕ ಪರಂಪರೆಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ ಖಜುರಾಹೊದ ಇಡೀ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಹಲವಾರು ಲೂಟಿಕೋರರು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ ಅವರು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಅವರು ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಗುಹೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು 85 ರಿಂದ 25 ಕ್ಕೆ ಇಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು. ಈಗ ಇದನ್ನು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿದೆ.

ದೇವಾಲಯಗಳು ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಭಾರತೀಯ ಜೀವನದ ಹಲವಾರು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ನೀವು ಖಜುರಾಹೊಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಾಗ ದೇವರುಗಳು, ವೀರರು ಮತ್ತು ರಾಜರು, ಉಪಪತ್ನಿಯರು ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕರ ಸುಂದರವಾದ ಕಲ್ಲಿನ ಫ್ರೀಜ್ ಗಳು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತವೆ.

ಪಶ್ಚಿಮ ದೇವಾಲಯಗಳ ಗುಂಪು ಹೆಚ್ಚು ಫೇಮಸ್

ಖಜುರಾಹೊದಲ್ಲಿನ ದೇವಾಲಯಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ದೇವಾಲಯಗಳ ಗುಂಪು ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ದೇವಾಲಯಗಳ ಗುಂಪು ಎಂದು ಎರಡು ವರ್ಗಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮದ ಗುಂಪು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮದ ಗುಂಪು ಹಿಂದೂ ದೇವರುಗಳಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಆರು ಶಿವನಿಗೆ, ಎಂಟು ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ. ತಲಾ ಒಂದನ್ನು ಗಣೇಶ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ ದೇವರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಮೂರು ಜೈನ ತೀರ್ಥಂಕರರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿವೆ. ಪೂರ್ವ ಸಮೂಹವು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಜೈನ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪರಸ್ವನಾಥ, ಆದಿನಾಥ, ಶಾಂತಿನಾಥ ಮತ್ತು ಘಂಟೈ ಜೈನ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಆರಾಧನೆಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ.

ಕಾಮಪ್ರಚೋದಕ ಶಿಲ್ಪಗಳ ಹಿಂದಿನ ಕಥೆ

ಕೆಲವರು ಇದನ್ನು ಮಂಗಳಕರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಏಕೆಂದರೆ ದೇವಾಲಯದ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅಲೌಕಿಕ ಜೀವಿಗಳ ಕೆತ್ತನೆಗಳೂ ಇವೆ. ಇತರರು ಇದನ್ನು ಲೈಂಗಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವೆಂದೂ ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬಯಕೆಯನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಸಹ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂದಹಾಗೆ ಖಜುರಾಹೊದ ಕಾಮಪ್ರಚೋದಕ ಶಿಲ್ಪಗಳ ಸುತ್ತ ಹಲವಾರು ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೆಣೆಯಲಾಗಿದೆ.

ಚಂಡೇಲಾ ಆಡಳಿತಗಾರರು ಮೂಲತಃ ಈ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಶುದ್ಧ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಕಾಮವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಮೊದಲ ಚಂಡೇಲಾ ಆಡಳಿತಗಾರ ಆಕೆಯ ತಾಯಿಯ ಕಥೆಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತನಾಗಿ ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ಪುರಾಣ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಚಂಡೇಲಾ ರಾಜವಂಶವು ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ಲೈಂಗಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ರೂಪಗಳಾಗಿ ಬಳಸಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮೊದಲು ಕಾಮ ಮತ್ತು ಆಸೆಗಳನ್ನು ಹೊರಗೆ ಬಿಡುವ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುವ ಸಂದೇಶವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕೆಲವರು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಂದಹಾಗೆ ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ಐದು ವಿಶಾಲ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯಗಳ ಉತ್ಸವ

ಖಜುರಾಹೊಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಉತ್ತಮ ಸಮಯವೆಂದರೆ ಚಳಿಗಾಲದ ಅವಧಿ ಅಥವಾ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಿಂದ ಫೆಬ್ರವರಿ. ಸೂರ್ಯೋದಯದಿಂದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದವರೆಗೆ, ದೇವಾಲಯಗಳು ಪ್ರತಿದಿನ ತೆರೆದಿರುತ್ತವೆ. ಟಿಕೆಟ್ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. 15 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉಚಿತ. ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಖಜುರಾಹೊದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯಗಳ ಉತ್ಸವವನ್ನು ನೋಡಲು ತೆರಳಬಹುದು.

ಈ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನೃತ್ಯಗಾರರು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಭಾರತದ ಏಳು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯಗಳು ನಿಮಗೆ ಖಂಡಿತ ಇಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳಾದ ಮಣಿಪುರಿ, ಭರತ ನಾಟ್ಯಂ, ಒಡ್ಡಿಸ್ಸಿ, ಕುಚ್ಚಿಪುಡಿ, ಮೋಹಿನಿಯಾಟ್ಟಂ, ಕಥಕ್ ಮತ್ತು ಕಥಕ್ಕಳಿ ಸೇರಿವೆ.

ಖಜುರಾಹೊ ತಲುಪುವುದು ಹೇಗೆ?

ವಿಮಾನ: ಖಜುರಾಹೊದಲ್ಲಿರುವ ಸಿವಿಲ್ ಏರೋಡ್ರೋಮ್ ಖಜುರಾಹೊ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಮುಂಬೈ, ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ, ಭೋಪಾಲ್, ವಾರಣಾಸಿ ಮತ್ತು ದೆಹಲಿಯಂತಹ ಭಾರತದ ಹಲವಾರು ನಗರಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಹತ್ತಿರದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ.

ರೈಲು: ಖಜುರಾಹೊ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವು ಹತ್ತಿರದ ರೈಲುಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಖಜುರಾಹೊದಿಂದ 63 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಮಹೋಬಾ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವು ಇನ್ನೊಂದು ಹತ್ತಿರದ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ.

ರಸ್ತೆ: ಖಜುರಾಹೊದಿಂದ ಇತರ ನಗರಗಳಿಗೆ ವಿವಿಧ ಖಾಸಗಿ ಬಸ್ಸುಗಳು ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಝಾನ್ಸಿ, ಸತ್ನಾ, ಹರ್ಪಾಲ್‌ಪುರ್, ಜಬಲ್‌ಪುರ್ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳು ಖಜುರಾಹೊಗೆ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಉತ್ತಮ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಇದೊಂದು ಚಿಕ್ಕ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದ್ದು, ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಯನ್ನು ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆದು ತಲುಪಬಹುದು.