ಉಡುಪಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದ ಶಿವ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ನೋಡಿದ್ದೀರಾ?

ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಉಡುಪಿ ನಗರವು ಅನೇಕ ಪುರಾತನ ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ರುಚಿಕರವಾದ ಉಡುಪಿ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಗೆ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಮಠ ಉಡುಪಿ ನಗರದ ಹೃದಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ದೇವಾಲಯವೂ ಆಗಿದೆ. 13 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಶ್ರೀ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಈ ದೇವಾಲಯದ ಸುತ್ತಲೂ 8 ಮಠಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ವರ್ಷವಿಡೀ, ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಭಕ್ತರು, ಸಂದರ್ಶಕರು ಮತ್ತು ಭಕ್ತರು ಈ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.

ಮೊದಲು ಭೇಟಿ ನೀಡುವುದು ಅತ್ಯವಶ್ಯ

ಅಂದಹಾಗೆ ಶಿವನ ಎರಡು ಪುರಾತನ ದೇವಾಲಯಗಳು ದೇವಾಲಯದ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ. ಶೈವ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಈ ಪ್ರಾಚೀನ ದೇವಾಲಯಗಳ ಹೆಸರು ಅನಂತೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಮೌಳೀಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ. ಪ್ರಚಲಿತ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಮೊದಲು ಈ ಎರಡು ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವುದು ಅವಶ್ಯಕ.

ದಂತಕಥೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ...

ಜನಪ್ರಿಯ ದಂತಕಥೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಚಂದ್ರನು ದಕ್ಷ ಪ್ರಜಾಪತಿಯ 27 ಪುತ್ರಿಯರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದನು. ದಕ್ಷ ಪ್ರಜಾಪತಿಯ 27 ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು 27 ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜಗಳನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆ 27 ಹೆಂಡತಿಯರಲ್ಲಿ, ಚಂದ್ರನು ರೋಹಿಣಿಯ ಮೇಲೆ ವಿಶೇಷ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅವನು ತನ್ನ ಇತರ 26 ಹೆಂಡತಿಯರನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದನು. ಚಂದ್ರನ 26 ಹೆಂಡತಿಯರು ತಮ್ಮ ತಂದೆ ದಕ್ಷನ ಬಳಿ ತಮ್ಮ ಕಷ್ಟವನ್ನು ಹೇಳಿದಾಗ, ದಕ್ಷನು ಚಂದ್ರನ ವರ್ತನೆಯಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡು ಶಾಪ ನೀಡಿದರು.

ಈ ಶಾಪದಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ಪಡೆಯಲು ಚಂದ್ರನು ಶಿವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು. ಚಂದ್ರನ ಕಠೋರ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತನಾದ ಶಿವನು ಶಾಪವನ್ನು ದೂರ ಮಾಡಿದನು. ಚಂದ್ರನು ಘೋರ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಅಬ್ಜಾರಣ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಅದು ಈಗ ಉಡುಪಿಯಾಗಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಸರೋವರವನ್ನು ಚಂದ್ರಪುಷ್ಕರ್ಣಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಈ ಘಟನೆಯ ನಂತರ ಭಕ್ತರು ಶಿವನನ್ನು ಚಂದ್ರಮೌಳೀಶ್ವರ ಎಂಬ ಬಿರುದಿನಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದರು.

ಚಂದ್ರಮೌಳೀಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣ

ಚಂದ್ರಮೌಳೀಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವನ್ನು 8 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಉಡುಪಿಯ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯು ಇಳಿಜಾರಾಗಿದ್ದು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ತಣ್ಣನೆಯ ಗ್ರಾನೈಟ್ ಬಂಡೆಗಳ ಪದರವಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಮಠದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ.

ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ನಂದಿಯ ವಿಗ್ರಹವು ಒಂದು ಕಡೆ ವಾಲಿರುವುದರಿಂದ ನಾವು ಕೂಡ ಶಿವಲಿಂಗದ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯಲು ಅದೇ ರೀತಿ ತಲೆಬಾಗಬೇಕು. ಈ ದೇವಾಲಯವು ನೆಲಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 6 ಅಡಿ ಕೆಳಗೆ ಇದೆ. ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ನಾವು ಕೆಲವು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಕೆಳಗೆ ಹೋಗಬೇಕು. ನೆಲಮಟ್ಟದಿಂದ ಕೆಳಗಿದ್ದರೂ, ಈ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರವಾಹ ನೀರು ಬಂದಿಲ್ಲ.

ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾದ ಸ್ಫಟಿಕ ಶಿವಲಿಂಗದ ಬಣ್ಣವು ದಿನಕ್ಕೆ ಮೂರು ಬಾರಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಶಿವಲಿಂಗವು ಬೆಳಗ್ಗೆ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ, ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ನೀಲಿ ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಳಿಯಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಶಿವಲಿಂಗದ ಮೇಲೆ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಮುಖ ಅಥವಾ ಮುಖವಾಡವನ್ನು ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಅನಂತೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ

ಅನಂತೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯದ ಒಳಗೆ, ಅನಂತೇಶ್ವರ ಲಿಂಗವನ್ನು ಬೆಳ್ಳಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಪುರಾತನ ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪರಶುರಾಮ ಪ್ರದೇಶವು ರಾಜ ರಾಮಭೋಜನ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿತ್ತು. ಒಮ್ಮೆ, ರಾಜ ರಾಮಭೋಜನು ತನ್ನನ್ನು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಸಾಮ್ರಾಟ್ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗವನ್ನು ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು, ಅಂದರೆ ಇಡೀ ಭೂಮಿಯ ಅಡೆತಡೆಯಿಲ್ಲದ ಚಕ್ರವರ್ತಿ. ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗದ ಯಜ್ಞ ಸ್ಥಳವು ಚಂದ್ರಮೌಳೀಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ. ಯಾಗದ ನೈವೇದ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಉಳುಮೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ನಾಗರಹಾವು ನೇಗಿಲು ಬಡಿದು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದೆ.

ಹಾವನ್ನು ಕೊಂದ ಪಾಪದಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ಪಡೆಯಲು, ರಾಜನು ಶಿವನನ್ನು ಪೂರ್ಣ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಿದನು. ರಾಜನ ಕಠೋರ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಶಿವನು ಸಂತುಷ್ಟನಾದ. ರಾಜನ ಪಾಪ ವಿಮೋಚನೆಗಾಗಿ ಶಿವನು ಯಜ್ಞದ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಪೀಠವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಮತ್ತು ಅದರ ಮೇಲೆ ಲಿಂಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಆದೇಶಿಸಿದನು. ನಂತರ, ಈ ಲಿಂಗವನ್ನು ಅನಂತೇಶ್ವರ ಲಿಂಗ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದರ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಅನಂತೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು.

ತುಳುನಾಡಿನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ದೇವಾಲಯವಾಗಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಶಿವಳ್ಳಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ತಂದೆ ತಾಯಿಗಳು 12 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅನಂತೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅನಂತೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬ ಪ್ರತೀತಿ ಇದೆ.

ಅನಂತೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯದ ಸಂಕೀರ್ಣ

ಅನಂತೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು 20 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು, ಗ್ರಾನೈಟ್ ಚಪ್ಪಡಿಗಳನ್ನು ಸುಣ್ಣದ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟರ್ನೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದೊಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಶೇಷನಾಗ ಶಿವನೊಂದಿಗೆ ಇರುತ್ತಾನೆ. ಈ ದೇವಾಲಯದ ಗರ್ಭಗುಡಿ ಎರಡು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಶಂಖ ಮತ್ತು ಚಕ್ರದ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ದೇವಾಲಯದ ವಿಶೇಷ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ 40 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ದೀಪಸ್ತಂಭವೂ ಸೇರಿದೆ. ಭಕ್ತರು ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ ದೀಪಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುತ್ತಾರೆ.

ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡುವಾಗ ನೀವು ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಗಣಪತಿ ಮತ್ತು ಪಾರ್ವತಿಯ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ದೇವಾಲಯದ ಒಂದು ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಶೇಷನಾಗ ಮತ್ತು ಅಯ್ಯಪ್ಪ ಸ್ವಾಮಿಯ ಚಿಕಣಿ ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ಶೇಷನಾಗನ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಶುದ್ಧ ಚಿನ್ನದ ಲೋಹದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ಶಿವ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಶಿವರಾತ್ರಿ ಹಬ್ಬದ ಸಂಭ್ರಮ

ಶಿವನ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವಾದ ಆರಾಧನೆಯನ್ನು ಬಿಲ್ವ ಪತ್ರ ಅರ್ಚನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಸತ್ಯ ನಮಗೆಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿದಿದೆ. ಉಡುಪಿಯ ಈ ಎರಡೂ ಪುರಾತನ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಶಿವನನ್ನು ವಿಶೇಷ ರುದ್ರಾಭಿಷೇಕ ಮತ್ತು ಬಿಲ್ವಪತ್ರ ಅರ್ಚನದ ಮೂಲಕ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಉತ್ತಮ ಸಮಯ

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ನಿಂದ ಫೆಬ್ರವರಿ ವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯು ಉಡುಪಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಉತ್ತಮ ಸಮಯವಾಗಿದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಶಾಖ ಸಾಕಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಜೂನ್ ನಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ವರೆಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಉಡುಪಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವುದು ಸ್ವಲ್ಪ ಅನಾನುಕೂಲವಾಗಿದ್ದರೂ, ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಉಡುಪಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವುದರಿಂದ ಸುಂದರವಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಉಡುಪಿ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮನೋಹರವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ.

ಸೋಮವಾರ ಶಿವನಿಗೆ ವಿಶೇಷ ದಿನ. ಹೀಗಾಗಿ ಸೋಮವಾರ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರ ದಂಡೇ ಇರುತ್ತದೆ.

ಸಾರಿಗೆ ಸೌಕರ್ಯಗಳು

ಉಡುಪಿಗೆ ತಲುಪಲು ಹತ್ತಿರದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವೆಂದರೆ ಮಂಗಳೂರು. ಇದು ಉಡುಪಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು 55 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಉಡುಪಿ ತಲುಪಬಹುದು. ನೀವು ರೈಲಿನ ಮೂಲಕವೂ ಮಂಗಳೂರನ್ನು ತಲುಪಬಹುದು. ನೀವು ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಬರುತ್ತಿದ್ದರೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಕಾರವಾರ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ಅಥವಾ ವಿಸ್ಟಾಡೋಮ್ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯಾಣಿಸಬಹುದು. ಈ 8 ಗಂಟೆಗಳ ರೈಲು ಪ್ರಯಾಣವು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ಭೂದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ನೋಡುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಬೆಂಗಳೂರು, ಮುಂಬೈ, ಪುಣೆ, ಮಂಗಳೂರು ಮುಂತಾದ ನಗರಗಳಿಂದ ಅನುಕೂಲಕರ ಬಸ್ ಸೇವೆಗಳು ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿವೆ.